Aanmelden voor onze nieuwsbrief

Snijden in onnodige zorg, snijden in eigen vlees?

Als Radboudumc willen we onze patiënten excellente zorg bieden, aantoonbaar beter, waardevol voor de patiënt en doelmatig, samen met netwerkpartners. De Radboud-missie is door ons omarmd en dat is niet vreemd; de missie raakt het verstand en het hart van professionals.

Intellectueel snappen we heel goed dat de vier ingrediënten ijzersterk zijn en raken aan de vier kernwaarden: wetenschap (aantoonbaar beter), waardecreatie (patiënt als ultieme partner), betaalbaar (hoge kwaliteit, lage kosten) en samen (netwerkpartners binnen en buiten).

Het hart wordt geraakt omdat we (at the end of the day) het verschil willen maken voor patiënten. Zorgprofessionals kiezen (deep down under) het vak omdat ze iets voor anderen wil betekenen. Patiëntenzorg is een dienend vak, met veel mogelijkheden om zinvol bezig te zijn.

In de context van de gezondheidszorg anno 2016 worden veel termen en begrippen gebruikt die volstrekt losgezongen zijn van wat wij essentieel vinden in de dagelijkse zorgpraktijk. Wat moet je als zorgverlener met productiecijfers, zorginkoop, (prestatie)indicatoren, richtlijnen en DIM en DOT.

Deze terminologie bezigen we in de systeemwereld, maar heeft nauwelijks betekenis en verbinding met de leefwereld van de professional. Dat levert enorme spanningen op. In de praktijk van alledag hebben we met beide te maken, maar het gesprek over hoe we beide kunnen verbinden wordt onvoldoende gevoerd.

Ben ik een excellente dokter als ik geen onnodige zorg bied of een slechte dokter omdat mijn zorgproductie (hierdoor) achterblijft. Doe ik het goed als mijn patiënten blij zijn met mijn tijd en aandacht of disfunctioneer ik omdat ik (daardoor) tegelijkertijd mijn kwaliteitsindicatoren minder op orde heb. EPIC kost me moeite, maar een slecht nieuws gesprek adequaat voeren met een van mijn patiënten niet.

Onze taak is samen deze dilemma's te overwinnen, dat kan door systeemwereld en leefwereld te verbinden. Er is geen andere optie en het vraagt veel inzet, tijd en geld. Een voorbeeld.

Onze zorgproductie in 2015 (en 2016) laat zien dat we meer zorg bieden dan dat er is ingekocht. Deze zin - constatering van de verzekeraars - uit de systeemwereld klinkt nog vrij neutraal, maar als ze de term 'overproductie' toevoegen, is dat weg. 'Overproductie' past niet in de leefwereld van de zorgverlener; het introduceert een verdachtmaking, waar een individuele zorgverlener niks mee kan, niks wil. Hoe komt dat?

Allereerst is de constatering van overproductie te weinig specifiek voor zorgverleners. De afspraak met de verzekeraar wordt op een geaggregeerd niveau gemaakt, waardoor niet helder wordt welke medische handelingen precies teveel zijn gedaan. De interne opdracht "let op uw overproductie" is dus niet SMART en kan moeilijk worden opgevolgd.

Stel nu dat de afspraak met de verzekeraar op detailniveau was gemaakt en dat afdeling X, voor verrichting Y een volume van V krijgt. Tien boven V is dan strikt genomen overproductie, maar of de geboden zorg overbodig of ongepast  is, is een geheel andere vraag.

Verzekeraars verwarren hun term 'overproductie' vaak met 'ongepast zorggebruik'. 'Overproductie' zegt nog niets over de waarde van de geleverde zorg en bij het slaan van een brug naar de leefwereld der producenten moet het daar wel over gaan. Dat brengt me bij het tweede

De zorgprofessional kan weinig met 'overproductie', omdat de waarde van wat we doen onvoldoende helder is, voor professionals, voor patiënten en voor verzekeraars. Het 'aantoonbaar beter' staat nog in de kinderschoenen. Dat is even slikken, maar een oncoloog vatte dit enkele jaren geleden op TV duidelijk samen door te zeggen dat de helft van de oncologische zorg onnodig is, maar dat onbekend is welke helft.

We tasten over de volle breedte van het medische vak behoorlijk in het duister over wat zinnig en zuinige zorg is en dat maakt ons kwetsbaar voor inkopers. De enige optie is zelf onnodige zorg op te sporen, onze zorg te (laten) 'waarderen' en vervolgens te snijden in onnodige zorg.

In de systeemwereld kan dat tijdelijk betekenen dat we snijden in eigen vlees, maar gelukkig - en daar is het ons om te doen - snijden we dan niet onnodig in onze patiënten. Meerjarige contracten met de verzekeraars kunnen de diepte van de snee in eigen vlees overigens beperken.

Binnen het Radboudumc netwerk is het opsporen van onnodige zorg en het waarderen van de zorg een belangrijke taak, waarvoor IQ healthcare uitstekend is toegerust. In NFU verband is IQ healthcare het coördinerend centrum voor het in NFU verband (de acht UMC's) opsporen van onnodige zorg en hoe deze te de-implementeren. Het nationaal onderzoeksprogramma dat in NFU verband is ingediend is onlangs gehonoreerd vanuit het Citrienfonds.

Onze expertise op het terrein van value-based health care (de doorstart van evidence-based healthcare), het ontwikkelen van PROM's en metingen van uitkomsten van zorg komt hierbij uitstekend van pas.

Prof. dr. G.P. Westert

Hoofd IQ healthcare

"Error parsing XSLT file: GetComments.xslt

< terug naar het overzicht