Waarom willen huisartsen een VS of een PA?

De verpleegkundige specialist (VS) en de physician assistant (PA) zijn beiden in toenemende mate aanwezig in ons zorglandschap. Beiden hebben een masteropleiding voltooid en hebben de kennis en bevoegdheid om bepaalde taken van artsen over te nemen. Dat biedt ook kansen voor de huisartsenzorg, waar een toename in zorgvraag door een vergrijzende samenleving en de verschuiving van zorgtaken van de tweede naar eerste lijn, opgevangen moet worden. Dit onderzoek laat zien dat praktijken en huisartsenposten al ervaring opdoen met de inzet van VS en PA, maar dat de weg naar een goede skill mix in de eerste lijn nog ondersteuning behoeft.

In landen als Canada en de VS wordt al veel eerstelijnszorg door een VS of PA geleverd, in andere landen zoals Duitsland of Frankrijk is de VS of PA nauwelijks bekend. Nederland hangt er een beetje tussenin. De overheid erkent de perspectieven die taakherschikking biedt en wil dit verder stimuleren. In samenwerking met stichting 'Kwaliteit en Ontwikkeling Huisartsenzorg'  (KOH) is daarom onderzoek gedaan naar de redenen om VS’en of PA’s in te zetten. Hiervoor zijn 32 huisartsen en 7 managers van huisartsenposten geïnterviewd die een VS/PA in hun organisatie opleiden.

Huisartsen die besloten een VS/PA op te leiden zagen dit als een aanvulling op de huisarts om kwaliteit te kunnen verbeteren, een mogelijkheid om werkdruk van de huisarts te verlagen en om meer services aan patiënten te kunnen bieden. Ze starten vaak met opleiden van een VS/PA vanwege een POH met de ambitie om de opleiding te gaan volgen. Ze formuleerden in de voorbereiding op de functie van de VS/PA meestal geen duidelijke functieomschrijving of planning van praktijkorganisatie. Ook hadden ze  vaak weinig specifieke kennis over de functie van de VS/PA en de juridische aspecten.

Huisartsenposten die besluiten een VS/PA op te leiden startten met de implementatie van VS-en/PA’s zodat zij diensten van de huisarts over kunnen nemen of de werkdruk van de huisartsen tijdens de dienst kunnen verlagen. Dit gebeurde meestal bij het openen van een spoedpost waarbij een toename in aantal patiënten verwacht werd. Ze formuleerden een langetermijnplanning voor de organisatie, vaak mèt functieomschrijving. Huisartsenposten gaven hierbij aan moeilijkheden te ervaren om steun van hun leden te krijgen, of om huisartsen te vinden die de VS/PA tijdens kantooruren willen opleiden.

Conclusie: In de taakherschikking van de huisartsenzorg worden de eerste schreden gezet. Maar er is aandacht nodig voor de functieomschrijving van de VP/PA, een langetermijnplanning door de politiek en steun van de beroepsverenigingen om beleidsmakers te ondersteunen bij de uitvoering van skill mix in de eerstelijns gezondheidszorg.

Ga naar het hele artikel:
Factors influencing decision of general practitioners and managers to train and employ a nurse practitioner or physician assistant in primary care: a qualitative study.
M van der Biezen, E Derckx, M Wensing, M Laurant.
BMC Fam Pract. 2017 Feb 7;18(1):16.